Przed Tobą mała „czarna lista”. Zawiera substancje, których naszym zdaniem warto unikać w kosmetykach, a przynajmniej zawsze rozważyć wybór kosmetyku, który je zawiera. Ważne, że będziesz wiedzieć jaką mają funkcję i jakie ryzyko może się wiązać z ich stosowaniem. Ostateczny wybór to Twoja decyzja, ale niech będzie to chociaż świadoma decyzja 🙂

NAZWAINNE NAZEWNICTWOFUNKCJA W KOSMETYKUDEFINICJAZASTRZEŻENIA
NAZWAINNE NAZEWNICTWOFUNKCJA W KOSMETYKUDEFINICJAZASTRZEŻENIA
Alcohol Denat.
  • Alcohol Denat
  • Denaturated Alcohol

Rozpuszczalnik

Alkohol denaturowany (etanol skażony) należący do grupy alkoholi o niskiej masie cząsteczkowej. W kosmetykach stosowany jako rozpuszczalnik, substancja konserwująca, bakteriobójcza. Narusza barierę hydrolipidową naskórka, przez co może przesuszać i podrażniać skórę. Można go spotkać najczęściej w tonikach i żelach do cer problematycznych. Pojawia się także w kosmetykach do stylizacji włosów, co może prowadzić do ich nadmiernego wysuszenia.

Naruszanie bariery hydrolipidowej naskórka, podrażnienia, wysuszanie skóry

Aluminium (sole aluminium)
  • Aluminium chloride
  • Aluminium sulphate
  • Aluminium chlorhydrate
  • Aluminium phenosulphate
  • Aluminium zirconium tetrachlorohydrex

Składniki aktywne antyperspirantów, blokują gruczoły potowe

Sole glinu są składnikami aktywnymi antyperspirantów. Ich działanie polega na blokowaniu gruczołów potowych, co zapobiega wydzielaniu się potu na powierzchnię skóry. Związek między antyperspirantami zawierającymi sole glinu, a rakiem piersi, stanowi wiele kontrowersji w środowisku naukowym, jednak badania nie są jednoznaczne. Dwunastowodny siarczan glinowo-potasowy (ałun) to alternatywa dla tradycyjnych antyperspirantów. W odróżnieniu od nich, które blokują przepływ potu w górnej warstwie skóry, ałun hamuje rozwój bakterii na jej powierzchni, a ze względu na ujemny ładunek jonowy, nie wchłania się do komórek skóry. Zarówno sole glinu jak i ałun mogą powodować alergie i podrażnienia. Nie powinny być także stosowane na uszkodzony naskórek.

Genotoksyczność, akumulacja w gruczole sutkowym, alergie, podrażnienia

Avobenzone
  • Butyl Methoxydibenzoylmethane
  • 1-(4-tert-Butylphenyl)-3-(4-methoxyphenyl) propane-1
  • 3-dione
  • 4-tert-butyl-4′-methoxydibenzoylmethane

Filtr UV

Chemiczny filtr przeciwsłoneczny, zapewniający ochronę przed promieniowaniem UVA. Kontrowersyjny ze względu na swoją stabilność, zależną od rodzaju rozpuszczalnika, w którym się znajduje. Istnieją substancje, tj. Octocrylene, witamina E, witamina C, ubichinon, które mogą zwiększyć fotostabilność tego związku. Może powodować uczulenia i alergie.

Niestabilność, alergie, podrażnienia

BHA
  • Butylated Hydroxyanisole

Przeciwutleniacz

Butylowany hydroksyanizol to nierozpuszczalny w wodzie i nie ulegający degradacji związek organiczny. W kosmetykach stosowany jako przeciwutleniacz. Dodawany jest również do żywności, jednak nie na terenie USA, gdzie BHA i BHT są substancjami zakazanymi. Jest silnym alergenem, może wywoływać podrażnienie i zaczerwienienie skóry oraz oczu. Ma delikatne działanie estrogenne, jednak w badaniach z 2013r. nie określono jednoznacznie, czy ekspozycja na BHA prowadzi do zaburzeń hormonalnych. Jest to składnik podejrzany o działanie kancerogenne. Badania na szczurach wykazały, że BHA przyczyniło się do rozwoju raka w przedżołądku (organu, którego ludzie nie posiadają) oraz do uszkodzenia płuc. Wykazano również, że BHA działa negatywnie na pracę wątroby i nerek.

Podrażnienia, alergie, potencjalny kancerogen, toksyczność

BHT
  • Butylated Hydroxytoluene

Przeciwutleniacz

Butyloway hydroksytoluen to nierozpuszczalny w wodzie i nie ulegający degradacji związek organiczny. Ma udowodnione działanie penetrujące skórę. Jest stosowany w kosmetykach jako antyoksydant. Może łatwo podrażnić skórę oraz oczy, wywoływać zaczerwienienia i niekiedy duszności. Jest to składnik podejrzany o działanie kancerogenne.

Podrażnienia, alergie, potencjalny kancerogen, toksyczność

Cocamide DEA
  • Cocamide DEA

Substancja konsystencjotwórcza, pianotwórcza, emulgator

Substancja konsystencjotwórcza, pianotwórcza, emulgator. Dozwolona do stosowania w ograniczonym stężeniu. Cocamide DEA uznano jako substancję potencjalnie kancerogenną dla ludzi oraz alergenną i toksyczną dla skóry. Najczęściej występuje w szamponach i żelach myjących.

Alergie, potencjalny kancerogen

Donory formaldehydu
  • Diazolidinyl Urea
  • DMDM Hydantoin
  • Imidazolidinyl Urea
  • 2-Bromo-2-Nitropropane-1,3-Diol
  • 5-Bromo-5-Nitro-1,3-Dioxane
  • Quaternium-15
  • Sodium hydroxymethylglycinate
  • Benzylhemiformal
  • Madozolidinyl urea

Konserwanty

Donory formaldehydu występujące w kosmetykach pełnią rolę konserwantów. Związki te są kontrowersyjne ze względu na to, że formaldehyd, który występuje w tych związkach, w 2011 roku został określony czynnikiem rakotwórczym dla człowieka. Według badań z 2009 roku może on powodować także mutacje DNA, które mogą przyczynić się do rozwoju białaczki. Uwalnianie formaldehydu jest zależne od wartości pH oraz temperatury (wzrasta proporcjonalnie do temperatury), wzrasta także z czasem przechowywania produktów i jest specyficzne dla konkretnych kosmetyków. Quanternium-15 jest najbardziej drażniącym donorem formaldehydu

Alergie, podrażnienia

EDTA (Disdiodium, Tetrasodium)
  • Ethylenediamine Tetraacetic Acid
  • Calcium Disodium EDTA
  • Diammonium EDTA
  • Dipotassium EDTA
  • Disodium EDTA
  • TEA-EDTA
  • Tetrasodium EDTA
  • Tripotassium EDTA and Trisodium EDTA
  • Trisodium HEDTA

Substancja chelatująca

EDTA (EthyleneDiamine Tetraacetic Acid) i jego sole to krystaliczne substancje często spotykane w postaci wodnych roztworów. EDTA jest czynnikiem chelatującym, czyli takim, który ma zdolność wiązania jonów metali. Zespół ekspertów ds. Oceny składników kosmetycznych (CIR) stwierdził, że ETDA i powiązane związki są bezpieczne w zastosowaniach w kosmetykach i produktach do pielęgnacji ciała, należy jednak zachować ostrożność przy łączeniu ich z substancjami niebezpiecznymi. EDTA jest głównie syntetyzowany z etylenodiaminy (1,2-diaminoetan), formaldehydu i cyjanku sodu. Prawidłowy proces syntezy nie powinien prowadzić jednak do zanieczyszczeń związku EDTA jego substratami (etylenodiaminą, formaldehydem czy cyjankiem sodu). Najpopularniejsza metoda syntezy może powodować jedynie powstawanie zanieczyszczeń kwasem nitrylotrioctowym (inny popularny chelator).

Wspomaganie penetracji innych składników

Filtry przenikające
  • Ethylhexyl Methoxycinnamate
  • Homosalate
  • Octyl Methoxycinnamate
  • Benzophenone-3
  • Benzophenone-4
  • 4-Methylbenzylidene Camphor
  • Octyl Dimethyl PABA
  • Octylomethoxycinnamate

Filtr UV

Przeciwsłoneczne filtry przenikające to filtry chemiczne, które mają zdolność przenikania do krwioobiegu (również do mleka mam karmiących). Mogą powodować mutacje komórkowe. Mają wysoki potencjał alergenny. Są podejrzane o lekkie działanie estrogenne, jednak wciąż brakuje oficjalnego stanowiska organizacji naukowych w tej sprawie. Mogą powodować podrażnienia i reakcje alergiczne.

Zdolność przenikania do krwioobiegu, wysoki potencjał alergenny

Iodopropynyl Butyl Carbamate
  • Butyliodopropynyl Ester Carbamid Acid
  • IPBC

Konserwant

Butylokarbaminian jodopropynylu to substancja stosowana w kosmetykach jako konserwant. Poddana wielu restrykcjom w przemyśle kosmetycznym ze względu na jej toksyczność. Według raportu CIR ten konserwant nie powinien być stosowany w kosmetykach w aerozolu - wdychany powoduje uszkodzenia płuc. Jest też silnym alergenem i bardzo łatwo drażni skórę. Jego maksymalne stężenie w kosmetyku nie powinno przekraczać 0,1%.

Wysoki potencjał alergenny, podrażnienia

Isobutane
  • 1,1-dimethylethane

Rozpuszczalnik

Bezwonny, bezbarwny gaz stosowany w aerozolach i piankach. Służy też jako rozpuszczalnik. Może powodować podrażnienia błon śluzowych i zawroty głowy. Nie powinien być wdychany. Występuje najczęściej w kosmetykach z aerozolem (lakiery do włosów, antyperspiranty, suche szampony).

Podrażnienia błon śluzowych

Methylchloroisothiazolinone, Methyllisothiazolinone
  • 5-Chloro-2-methyl-4-isothiazolin-3-one
  • 2-methyl-4-isothiazoline-3-one

Konserwanty

Substancje uznane za silne alergeny, szczególnie jeśli są stosowane w produktach niespłukiwanych. Mają zdolność przenikania do krwiobiegu oraz kumulacji w wątrobie. Mogą negatywnie wpływać na DNA komórek, niszcząc lub uszkadzając je. Dodatkowo MI/MCI powoduje spadek naturalnego czynnika nawilżającego w naskórku i osłabia naturalną barierę ochronną skóry, co może być przyczyną silniejszych reakcji alergicznych.

Wysoki potencjał alergenny, podrażnienia, osłabienie naturalnej bariery hydrolipidowej

Octocrylene
  • Octocrylene
  • 2-Propenoic acid
  • 2-cyano-3,3-diphenyl-
  • 2-ethylhexyl ester

Filtr UV

Filtr chemiczny, który chroni skórę przed wpływem promieniowania słonecznego. Może być drażniący dla dzieci, jednak podrażnienia u dorosłych zdarzają się bardzo rzadko. Badania potwierdziły zdolność tego związku do absorpcji przez skórę, gdzie może przyczynić się do niszczenia struktur komórkowych. Jest toksyczny dla środowiska. W Japonii zawartość Octocrylene w kosmetykach jest ściśle kontrolowana.

Podrażnienia i zaczerwienienia u dzieci, zdolność do absorpcji

Parabeny
  • Methylparaben
  • Propylparaben
  • Butylparaben
  • Ethylparaben
  • Isopropylparaben
  • Isobutylparaben

Konserwanty

Parabeny są grupą konserwantów stosowanych w produktach kosmetycznych i farmaceutycznych. FDA oraz CIR zatwierdziły stosowanie parabenów w kosmetykach oraz lekach, jednak istnieje wiele badań naukowych na temat ich estrogennego działania, a wyniki nie są jednoznaczne. Niektóre parabeny są uznawane jako przykład EDC (związków zakłócających układ hormonalny), które wpływają na ryzyko raka piersi u ludzi lub ryzyko raka sutka u zwierząt. W Danii niektóre rodzaje parabenów są zabronione do stosowania w kosmetykach dla dzieci do 3 roku życia.

Potencjalne działanie estrogenne, podrażnienia, nie powinny być stosowane na chorobowo zmienioną skórę

Praffinum Liquidum
  • Liquid Paraffin
  • Liquid Petrolatum
  • Paraffin Oil
  • Paraffin Oils

Emolient

Substancja otrzymywana w wyniku rafinacji ropy. Badania nie wykazały, że związki ropopochodne mają zdolność do penetracji w głębsze warstwy skóry, a jedynie do warstwy rogowej. Olej mineralny i jego pochodne wykazują bardzo niskie działanie alergizujące. Substancje te nie posiadają żadnych właściwości pielęgnujących, a jedynie tworzą szczelną warstwę okluzyjną, która zapobiega odparowywaniu wody z naskórka. Taki hydrofobowy film uniemożliwia absorbowanie cennych składników, zaburza naturalne funkcjonowanie skóry (wydzielanie łoju i potu) oraz może przyczyniać się do rozwoju bakterii beztlenowych.

Zaburza naturalną fizjologię skóry

PEG
  • PEG
  • PPG
  • polyethylene glycol
  • PEO
  • polyethylene oxide

Rozpuszczalniki, emulgatory, humektanty, środki myjące

PEGi to polimery z grupy polieterów. W zależności od tego, ile jednostek glikolu etylenowego znajduje się w łańcuchu polimerowym, taką cyfrę występuje w nazwie PEG-a. Używa się ich jako rozpuszczalników, emulgatorów, humektantów i środków myjących. PEGi to substancje zatwierdzone jako bezpieczne, jednak zwrócono uwagę na możliwość wystąpienia zanieczyszczeń tlenkiem etylenu i 1,4-dioksanem, które są substancjami rakotwórczymi. PEGi pochodzenia roślinnego mogą zawierać pozostałości pestycydów i metali ciężkich. Mogą zwiększać penetrację innych składników przez skórę. PEGi nie powinny być stosowane na uszkodzoną skórę. Wykazują objawy genotoksyczności. Ich stosowanie w lekach zostało zatwierdzone przez FDA, ze względu na ich dobrze zbadany profil bezpieczeństwa.

Możliwość zanieczyszczenia tlenkiem etylenu i 1,4-dioksanem, zwiększanie penetracji innych składników, genotoksyczność

Phenoxyethanol
  • 2-Phenoxyethanol
  • Euxyl K® 400
  • PhE

Konserwant, stabilizator, substancja zapachowa

To jeden z najczęściej stosowanych środków konserwujących w kosmetykach. Używany także jako stabilizator i substancja zapachowa. Zatwierdzony w kosmetykach w stężeniach do 1,0%. Komisja Europejska ostrzega, że może być toksyczny, gdy stosowany dookoła jamy ustnej. Może powodować podrażnienia w okolicach oczu i ust, uszkodzenia komórek wątroby oraz być absorbowany przez skórę. FDA (US Food and Drug Administration) ostrzega, iż niemowlęta oraz kobiety w ciąży nie powinny mieć styczności z produktami kosmetycznymi zawierającymi fenoksyetanol.

Toksyczność (jama ustna, oczy), uszkodzenia komórek wątroby, absorpcja przez skórę, niewskazany dla dzieci i niemowląt

Polysorbate
  • Polysorbate 20
  • Polysorbate 40
  • Polysorbate 60
  • Polysorbate 80

Emulgatory

Polisorbaty to ciecze pochodzące z etoksylowanego sorbitanu (pochodnej sorbitolu) zestryfikowanego kwasami tłuszczowymi. W kosmetyce są stosowane przede wszystkim jako emulgarory. Panel CIR ocenił Polysorbate 20, 21, 40, 60, 61, 65, 80, 81, 85, jako związki bezpieczne. Wykazano jednak, że Polysorbate 80 może niekorzystnie wpływać na skórę i zwierzęta. Polisorbaty mogą być zanieczyszczone kwasem mrówkowym, formaldehydem oraz reaktywnymi nadtlenkami.

Możliwość zanieczyszczenia kwasem mrówkowym, formaldehydem oraz reaktywnymi nadtlenkami

Propylene Glycol
  • (2-Propenyloxy)propanol
  • 1,2-Propanediol, allyl ether
  • Dowanol PA-T
  • Propanol, (2-propenyloxy)-
  • Propanol, (allyloxy)-
  • Propylene glycol allyl ether
  • Propylene glycol monoallyl ether

Promotor przenikania, substancja nawilżająca

Propylene Glycol to hydrofilowa substancja nawilżająca skórę, a także promotor przenikania, co znaczy, że ułatwia transport składników aktywnych kosmetyku w głąb naskórka. Związek jest uznany za bezpieczny, nie wykazuje rakotwórczości. Jak z przypadku wszystkich promotorów przenikania, może wspomagać transport również szkodliwych substancji, np. zanieczyszczeń tlenków propylenu. W wysokich stężeniach, może wywoływać podrażnienia. Związek ma zdolność do akumulacji.

Zwiększanie penetracji substancji wgłąb skóry, podrażnienia (w wysokich stężeniach), zdolność do akumulacji

Retinyl Palmitate
  • Axerophthol Palmitate
  • Hexadecanoate Retinol
  • Retinol Palmitate
  • Retinol, Vitamin A Palmitate
  • Aquasol A
  • Arovit
  • Optovit-a
  • Retinol Palmitate
  • Vitamin A Palmitate

Antyoksydant

Retinyl Palmitate to pochodna witaminy A. W kosmetykach pełni funkcję antyoksydanta. Badania z 2012 i 2017 roku wykazały zależność między tym związkiem, a występowaniem nowotworów. Na podstawie badań opublikowanych w Journal of Biomedical Nanotechnology w 2016 stwierdzono, że związek ten nie powoduje toksyczności względem komórek organizmu. Niemieckie Towarzystwo żywieniowe zaleca, aby stężenie witaminy A (retinolu i estrów retinolu) było ograniczone w produktach kosmetycznych. Substancja nie powinna być wystawiana na działanie promieni słonecznych.

Powiązanie z występowaniem nowotworu, fototoksyczność

SilikonySilikony mają głównie nazwy kończące się na -cone, -siloxane lub -conol.
  • Dimethicone
  • Methicone
  • Trimethicone
  • Cyclomethicone
  • Amodimethicone
  • Trimethylsilylamodimethicone
  • Cyclopentasiloxane
  • Polydimethylsiloxane
  • Dimethiconol

Emolienty

Silikony to popularna nazwa siloxanów. W zależności od wielkości cząstek, różnią się właściwościami i funkcją w kosmetykach, ale z reguły stosowane są jako emolienty, tworzą warstwę okluzyjną i poprawiają konsystencję produktów. Ogólnie są to związki uznane za bezpieczne. Ze względu na to, że silikony o małej masie cząsteczkowej mogą wchłaniać się do organizmu, należy ograniczyć ich stosowanie oraz zwracać uwagę na czystość silikonów o wysokiej masie cząsteczkowej, które mogą zawierać silikony o niskiej masie cząsteczkowej jako zanieczyszczenia. Badania nie wskazują na to, że silikony posiadają właściwości komedogenne.

Możliwe wchłanianie się do organizmu, ryzyko zanieczyszczeń, brak właściwości pielęgnacyjnych

Sodium Lauryl Sulphate
  • SLS

Substancja myjąca

Substancja powierzchniowo czynna, zaliczana do grupy siarczanów. W kosmetykach jest stosowana jako detergent. Ma silne działanie odtłuszczające. Może powodować podrażnienia, zaczerwienienia, swędzenie i reakcje alergiczne - szczególnie przy wrażliwej skórze. Jego działanie może być łagodzone delikatniejszymi detergentami.

Podrażnienia, zaczerwienienia, swędzenie i reakcje alergiczne

Sodium Laureth Sulphate
  • SLES

Substancja myjąca

Substancja powierzchniowo czynna o nieco łagodniejszym działaniu od SLS. Może wysuszać skórę, powodować podrażnienia i wywoływać uczucie swędzenie. Jego działanie może być łagodzone delikatniejszymi detergentami.

Podrażnienia, uczucie swędzenia

Triclosan
  • Triclosan
  • Triklosan

Środek antybakteryjny i przeciwgrzybiczy

Środek antybakteryjny i przeciwgrzybiczy. Powszechnie stosowany w środkach antybakteryjnych, mydłach i środkach dezynfekujących, a także pastach do zębów. Triklosan jest absorbowany przez nasz organizm w znacznych ilościach - jako środek chloroorganiczny odkłada się w tkance tłuszczowej człowieka. Ma negatywny wpływ na układ nerwowy oraz tarczycę - może upośledzać produkcję hormonów. Badania na szczurach wykazały jego działanie kancerogenne. Jest podejrzany o zwiększenie odporności organizmu na działanie antybiotyków. Może podrażniać skórę.

Podrażnienia, akumulacja w tkance tłuszczowej człowieka, negatywny wpływ na układ nerwowy oraz tarczycę, potencjalne działanie kancerogenne, podejrzenie o zwiększenie odporności organizmu na działanie antybiotyków

Triethanolamine
  • TEA
  • TEOA, 2,2',2''-Nitrilotriethanol
  • Tris(2-hydroxyethyl)amine
  • Triethylolamine, 2,2′,2″
  • Trihydroxytriethylamine
  • Trolamine

Regulator pH, surfaktant (detergent, emulgator, środek pianotwórczy) oraz jako składnik kompozycji zapachowych.

Trietanolamine (TEA) jest pochodną amoniaku. Stosowana do regulacji pH, jako surfaktant (detergent, emulgator, środek pianotwórczy) oraz jako składnik kompozycji zapachowych. Składniki te nie powinny być stosowane w produktach kosmetycznych, w których występują inne związki azotowe, ponieważ mogą tworzyć się rakotwórcze N-nitrozoaminy. TEA wykazuje bardzo niskie właściwości drażniące skórę, lecz nie powinien być stosowany na chorobowo zmienioną skórę. Trietanoloamina sama w sobie nie jest klasyfikowana jako rakotwórcza dla ludzi.

Tworzenie rakotwórczych N-nitrozoamin w odpowiednich warunkach, nie powinien być stosowany na chorobowo zmienioną skórę

Substancje, do których produkcji używa się tlenku etylenu.
  • Ceteareth
  • Steareth
  • Laureth

Grupa emolientów, środków konsystencjotwórczych.

Grupa emolientów i środków konsystencjotwórczych. Kontrowersyjne ze względu na sposób ich produkcji, gdzie używa się związków o bardzo wysokim potencjalne kancerogennym - tlenków etylenu oraz 1,4-dioksanu. Stąd istnieje ryzyko, iż w gotowy produkt będzie skażony tymi substancjami. Panel CIR stanowczo odradza stosowania kosmetyków z tymi substancjami na skórę podrażnioną, poparzoną, uszkodzoną. Ponadto związki te zwiększają absorpcję innych składników przez skórę i mogą wywoływać podrażnienia oraz reakcje alergiczne.

Możliwość skażenia tlenkiem etylenu oraz 1,4-dioksanem, alergie, podrażnienia, nie powinny być stosowane na chorobowo zmienioną skórę